نویسنده: کورت کمپبل
منبع: نیویورک تایمز
تاریخ انتشار: ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶
یکی از ویژگیهای آزاردهنده سیاست خارجی ترامپ، علاقه بیحدوحصر او به دو مرد قدرتمند جهان، شی جین پینگ، رئیسجمهور چین و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه است. آقای ترامپ مانند آهویی که به بوی جذاب شکارچی در کمین نشسته، جذب میشود. او به نظر میرسد مجبور است با هر دو رهبر اقتدارگرا تعامل داشته باشد.
خواستههای آقای ترامپ تاکنون در دوره دوم ریاستجمهوریاش منجر به تعاملات دوجانبه بینتیجه بودهاند. برای مثال، اجلاس آلاسکا در سال ۲۰۲۵ با آقای پوتین هیچ پیشرفتی در پایان دادن به جنگ اوکراین نداشت. سه دیدار اخیر با آقای شی پیشرفت کمی در کاهش تنشهای تجاری یا افزایش حفاظت از هوش مصنوعی داشت.
اکنون، قرار است هر سه رهبر فردا در حاشیه همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه در شنژن چین در یک مجمع سهجانبه غیرمعمول گرد هم آیند. برای آمریکاییها و شرکای همفکرشان، بعید است که این نشست دستاورد مفیدی به همراه داشته باشد.
در دهههای اخیر، اکثر نشستهای چندجانبهای که آمریکا ترتیب داده، شامل کشورهایی بوده که تا حد زیادی با منافع ملی ما (آمریکا) همسو بودهاند؛ نظیر دموکراسیهای دریایی موسوم به «کواد» (Quad) شامل هند، ژاپن، استرالیا و ایالات متحده. اما این نخستین باری است که یک رئیسجمهور آمریکا، همزمان با رهبران چین و روسیه دیدار میکند؛ رهبرانی که نماینده نظامهای دیکتاتوری در عرصه جهانی هستند، نظامهایی که به طور گسترده در تضاد کامل با منافع آمریکا تلقی میشوند.
سخنگویان و چاپلوسان آقای ترامپ میگویند که این اقدام موجب پیشبرد صلح در اروپا خواهد شد. برای آنها دشوار است که اشتیاق آشکار رئیسجمهور به این گردهمایی را توجیه کنند، آن هم در حالی که او بهوضوح نسبت به نشستهای «گروه ۷»¹ (متشکل از هفت کشور دموکراسی ثروتمند) یا دیدارهای سران اتحادیه اروپا بیمیل میباشد. این مسئله بهویژه با توجه به اقداماتی که آقای شی و آقای پوتین در پشت پرده برای تضعیف آمریکا انجام میدهند، دشوارتر نیز میشود.
چین حامی اصلی جنگ روسیه علیه اوکراین است² و تدارکات ضروری را که موشکها و پهپادهای مسکو را در حال پرواز نگه میدارد، فراهم میکند. روسیه حتی در حالی که ایران به داراییهای نظامی ایالات متحده در منطقه خلیج فارس حمله میکند، به این کشور دادههای تصویربرداری ماهوارهای و هدفگیری هوایی میدهد.
شرکتهای چینی قطعات مهم موشکی را در اختیار ایران قرار دادهاند. رزمایشهای نظامی مشترک چین و روسیه در غرب اقیانوس آرام به طور فزایندهای در اطراف ژاپن و نزدیک جزایر مورد مناقشه فعال هستند.³ در زیر ظاهر توافق در اجلاس سهجانبه، آقای ترامپ با مخالفانی که در سه نقطه از خطرناکترین نقاط جهان به متحدان و شرکای ما خنجر زدهاند، خوشوبش خواهد کرد.
دولت ترامپ درک کاملاً نادرستی از پیچیدگیهای روابط روسیه و چین دارد. البته در این زمینه تنها نیست؛ چرا که کمتر رابطه دوجانبهای وجود دارد که استراتژیستهای آمریکایی در طول تاریخ، تا این حد در تحلیل و ارزیابی آن دچار اشتباه شده باشند.
در دهه ۱۹۶۰، برجستهترین و باهوشترین چهرههای ایالات متحده بسیار دیر متوجه فرصتی شدند که در پی شکاف میان چین و شوروی پدید آمده بود؛ اکنون نیز آنها اهمیت بسیار زیاد شراکت میان روسیه و چین را دستکم میگیرند.
از زمان به قدرت رسیدن آقای شی در سال ۲۰۱۲، او و آقای پوتین حدود ۵۰ بار به طور رسمی با یکدیگر دیدار کردهاند؛ روندی که نشاندهنده بسامدی فوقالعاده در دیپلماسی سطح بالا است. از نظر تئوریک، روسیه و چین با توجه به پیشینه بیاعتمادی، مناقشات مرزی و جاهطلبیهای متعارض میانشان، نباید با یکدیگر کنار بیایند.
اما در عمل، این دو رهبر همفکر، یکی از پایدارترین مشارکتهای امنیتی در جهان را شکل دادهاند. بیتردید هر یک از طرفین نسبت به آینده این همکاری نگران است، اما در حال حاضر، این رابطه بسیار تأثیرگذار است و در برابر تلاشهایی جهت ایجاد شکاف میان آنها، مصونیت دارد.
این سه رهبر در این اجلاس درباره چه موضوعاتی بحث خواهند کرد؟ چین به سرعت و بیسروصدا در حال افزایش زرادخانه هستهای خود است که بسیار کوچکتر از زرادخانه روسیه یا آمریکا است، و بنابراین از هرگونه مذاکرهای که مانع از رسیدن آن به چین شود، اجتناب خواهد کرد.
روسیه فقط در مورد صلح در اروپا به طور کلی و ایدئولوژیک صحبت خواهد کرد. ایالات متحده تمایلی به درخواست کمک برای پایان دادن به جنگ در ایران، بهویژه از دو کشوری که فعالانه از تهران حمایت میکنند، نخواهد داشت.
روسیه نمیخواهد زیاد در مورد هوش مصنوعی صحبت کند، زیرا انجام این کار نشان میدهد که چقدر عقب مانده است. افزایش منابع انرژی جهانی موضوعی است که با اختلالات در خلیج فارس گره خورده است. اکنون که ایالات متحده تلاشهای کمکهای بشردوستانه خود را بهشدت کاهش داده است، نیازهای توسعه جهانی موضوعی ناخوشایند خواهد بود.
نبود دستورکاری مشخص برای نشست سهجانبه، آقای شی را در این دیدار معذب خواهد کرد و بعید است که او به توافقهای فیالبداهه تن دهد. تمرکز او بر کسب چهارمین دوره پنجساله ریاست در سال آینده است که طولانیترین دوره تصدی قدرت در میان رهبران اخیر چین محسوب میشود و بدیهی است که او میانهای با غافلگیر شدن در این مورد ندارد. با توجه به تمایل آقای ترامپ به بداههپردازی، آقای شی نسبت به هرگونه تلاشی برای ایجاد یک گشایش دیپلماتیک ناگهانی، محتاط خواهد بود.
بنابراین، شاید بتوان گفت که پیامد اصلی نشست سهجانبه در شنژن، پیامی است که از ایستادن دو رهبر مقتدر به همراه سومی که سودای چنین جایگاهی را در سر داشت در کنار یکدیگر و در حالی که بر کل جهان مشرفاند و اوضاع را زیر نظر دارند، مخابره میشود.
این وضعیت متحدان سنتی آمریکا را نگران و مضطرب خواهد کرد؛ امری که بیتردید به نفع آقای پوتین و آقای شی است و احتمالاً برای آقای ترامپ اهمیتی ندارد.
حتی اگر محور گفتوگوها صرفاً سنگکاریهای تالار رقص جدید آقای ترامپ، مدت زمان پرواز از مسکو به شنژن، یا کیفیت غذاهای محلی کانتونی باشد، باز هم به نمایش گذاشتن تصویر دیدار این سه رهبر با یکدیگر، میتواند همان هدف اصلی مدنظر مسکو و پکن باشد.
منابع و توضیحات پایانی مقاله
منبع اصلی مقاله — نیویورک تایمز:
https://www.nytimes.com/2026/11/17/opinion/trump-xi-putin-summit.html
۱. نشستهای گروه هفت (G7):
گردهماییهایی سالانه هستند که در آنها رهبران اقتصادهای پیشرفته — شامل کانادا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن، بریتانیا و ایالات متحده، به همراه اتحادیه اروپا — پیرامون اولویتهای اقتصادی و امنیتی جهانی با یکدیگر هماهنگی میکنند.
۲. منبع درباره روابط چین و روسیه:
https://www.uscc.gov/research/china-russia-fact-sheet-short-primer-relationship
۳. منبع درباره رزمایشهای نظامی چین و روسیه:
https://www.nytimes.com/2024/08/13/world/asia/china-russia-military-patrols.html
درباره نویسنده
کورت کمپبل از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ معاون وزیر امور خارجه، و از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ هماهنگکننده امور هند و اقیانوس آرام در شورای امنیت ملی بود.
او در حال حاضر رئیس و یکی از بنیانگذاران «گروه آسیا» (Asia Group) که یک شرکت مشاورهای است، میباشد.