برمبنای کنوانسیون چهارگانه ژنو 1949 و ماده8 اساسنامه دیوان کیفری بین المللی و بندهای متعدد آن، تحت عنوان جرائم جنگی، محافظت از زندانیان و غیرنظامیان در شرایط جنگی از موارد مندرج در این کنوانسیون ها و اساسنامه دیوان است.
از جمله موارد نقض های فاحش قوانین و عرف های مسلم حقوق بین الملل و حاکم بر منازعات [مسلحانه]…. ؛
کشتار عمدی؛
شکنجه یا رفتار غیرانسانی؛
فراهم آوردن موجبات رنج عظیم یا صدمه شدید به جسم یا سلامتی؛
تجاوز به کرامت شخص [زندانی] به ویژه رفتار موهن و تحقیرآمیز؛
محروم کردن عمدی زندانیان یا دیگر اشخاص مشمول حمایت از حق محاکمه عادلانه و قانونی؛
حبس غیرقانونی یا انتقال غیرقانونی به اماکن ناامن؛
گروگان گیری مطلق؛
تحمیل گرسنگی به زندانیان به عنوان روش جنگی، یا محروم کردن آنان از مواد یا داروهایی که برای بقایشان ضروری است، از جمله جلوگیری خودسرانه از رسیدن کمک های امدادی پیش بینی شده در کنوانسیون های ژنو؛
صدور احکام و اجرای مجازات های اعدام؛
هدایت عمدی حملات بر ضد مردم غیرنظامی در کلیت آن یا برضد افراد غیرنظامی که در اعمال جنگی شرکت ندارند؛
هدایت عمدی حملات بر ضد ساختمانهایی که برای مقاصد آموزشی [همچون مدارس، دانشگاه ها …]، هنری، علمی یا …اختصاص یافته…و نیز بیمارستانها ومکانهای تجمع بیماران و زخمی ها…
با آغاز جنگ ایسرائل و امریکا علیه حکومت اسلامی در ایران 28،2،2026؛
براساس گزارشهای دریافتی2،3،2026، بخش اداری زندان تهران بزرگ (فشافویه) در جنوب تهران در جریان حملات هوایی بهشدت تخریب شده و جان صدها زندانی در این مجموعه در معرض خطر جدی قرار گرفته است.
. اگرچه هدفِ اعلامشده بخش اداری بوده، اما بر اثر شدت انفجار، تعدادی از بندهای عمومی نیز آسیب دیده و زندانیان از نظر جانی و روانی متحمل خسارت شدهاند.
در پی این رویداد:
برخی از بندهای عمومی دچار تخریب سازهای شدهاند؛
دسترسی زندانیان به خدمات درمانی با اختلال جدی مواجه است؛
وضعیت توزیع غذا و آب آشامیدنی نامشخص گزارش شده؛
ارتباط زندانیان با خانوادههایشان قطع یا بهشدت محدود شده است؛
نبود مدیریت شفاف در وضعیت بحرانی و عدم اطلاعرسانی رسمی میتواند خطرات جبرانناپذیری برای سلامت و جان زندانیان به همراه داشته باشد.
مسئولیت کامل حفظ جان و امنیت تمامی زندانیان، نه تنها در شرایط عادی،بل، در وضعیت ویژه جنگی، به موجب قوانین داخلی و تعهدات بینالمللی، بر عهده مقامات حکومت اسلامی در ایران است؛
همچنین حمله به یک مدرسه دخترانه در میناب توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
بنابراین درخواست رسمی داریم بشرح ذیل،
اطلاعرسانی فوری و شفاف در خصوص وضعیت سلامت زندانیان؛
دسترسی فوری مجروحان به خدمات درمانی مستقل؛
برقراری ارتباط زندانیان با خانوادههایشان؛
اعزام نهادهای بیطرف برای بررسی وضعیت میدانی زندان؛
انتقال فوری زندانیان از بخشهای آسیبدیده به مکانهای امن؛
جان زندانیان نباید به ابزار تنشهای سیاسی و امنیتی بدل شود؛
آزادی بدون قیدوشرط زندانیان سیاسی و معترضان بازداشتی در این وضعیت جنگی از حقوق مسلم اشان است؛
تحقیق فوری، بی طرفانه و کامل در خصوص حمله به مدرسه در میناب و مشخص شدن تعداد جانباختن دانش آموزانِ دختر.
از دیگرفراز و نظر به موارد یاد شده در خصوص نقض های فاحش در قوانین و عرف مسلم حقوق بین الملل و با توجه به اینکه مسئولیت هرگونه رخ دادی علیه زندانیان بر عهده حکومت اسلامی بوده و بر مبنای قوانین بین المللی نیز باید پاسخگوی این اقدامات ضدبشری به مردم شریف ایران و جامعه جهانی باشد.
بدین سیاق، با توجه به اینکه وضعیت زندانیان سیاسی-عقیدتی در شرایط جنگی، بسیار خطرناک است، سکوت در برابر چنین وضعیتی، به معنای پذیرش خطر برای جان انسانهای اسیر و بیدفاعی است که تحت مسئولیت مستقیم حاکمیت نگهداری می شوند.
در آزادسازی این زندانیان در زندانهای ایران امروز اقدام کنیم، فردا دیر است!
دکتر نیره انصاری، حقوق دان ایرانی-سوئدی، متخصص حقوق بین الملل عمومی و حقوق اروپا و حقوق عمومی، تخصص در عدالت انتقالی و مدافع حقوق بشر
3،3،2026
