سیاست

لایحە هدفمند کردن یارانەها و پیامدهای آن

10 سال گذشته

مشاهده تصویر

اشتراک گذاری

https://rangin-kaman.net/?p=119

لینک کوتاه

لایحە حذف یارانە یا سوبسیدها کە بە لایحە هدفمندکردن یارانەها شناختە شدە و بە ظاهر طرحی اقتصادی میباشد کە دولت بە زعم خودش جهت از بین بردن شکاف بین طبقات جامعە و تقسیم عادلانە یارانەها در بین اقشار کم درآمد و مستمند جامعە آن را بە مجلس تقدیم نمود، اثرات و پیامدهایش بە مراتب بیشتر از آن است کە کارشناسان دولت احمدی نژاد اعلام مینمایند. در حقیقت اجرای این لایحە عواقب و اثرات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و حتی فرهنگی بسیاری دارد کە بر زندگی مردم ایران و حتی دولت بی اثر نخواهد بود. بە همین دلیل آنرا پروژەای حساس و خطرناک میدانند کە نتایج بسیار جدی در پی خواهد داشت.

از زمان تقدیم این لایحە بە مجلس تا تصویب آن از سوی نمایندگان مجلس هشتم در روز 19 آبان کارشناسان و متخصصان بسیاری در دفاع و مخالفت با آن اظهار نظر کردە و جوانب مثبت و منفی آن را بر زندگی مردم و همچنین اقتصاد و صنایع ایران مورد بررسی قراردادەاند. اگر بخواهیم بە شیوەای علمی و طبق متد و معیارهای اقتصادی و جامعەشناسانە بە بررسی و تحلیل این لایحە و اثرات آن بپردازیم، بحث بسیار طولانی شدە و در حوصلە این مقالە نمی‌گنجد، لذا سعی مینماییم بە نگاهی گـذرا بر بعضی از جوانب لایحە و اهداف و دلایل فشارهای دولت احمدی نژاد بر اجرای هرچە سریعتر آن بسندە کنیم.

منظور از سوبسید یا آنچە در ایران یارانە نامیدە میشود مابەالتفاوت قیمت تمام شدە یک کالا با قیمت توزیع آن در بازار داخلی میباشد کە این مابەالتفاوت از سوی دولت و بە منظور نگە داشتن قیمت آن کالا در حد توان خرید اقشار کم درآمد پرداخت میشود. برای مثال اگر قیمت تمام شدە نهایی کالایی 100 دولار باشد و دولت قیمت آن را در بازار داخلی در حد 40 دولار نگە دارد مقدار 60 دولار باقیماندە از سوی دولت پرداخت میشود کە همان یارانە است. مسألە یارانەها در ایران و نیاز بیش از 75 درصد از مردم ایران یعنی طبقه متوسط و پایینتر از آن بە این یارانەها بە سیستم اقتصادی جمهوری اسلامی ایران برمیگردد کە بە آن اقتصاد اسلامی میگوید کە در واقع کپی ناقص اقتصاد شکست خوردە کومونیستی است. در جمهوری اسلامی ایران اقتصاد، صنایع سنگین، بخش کشاورزی و بانکداری دولتی بودە و این سبب وابستگی هرچە بیشتر درآمد بخش قابل ملاحظه‌ای از مردم ایران از جملە اقشار کم درآمد و همچنین کارمندان دولت بە کمکهای دولت و یارانەها شدە‌است. اکنون کە پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و شکست اقتصاد کومونیستی بخش بزرگی از کشورها و حتی کشورهای کومونیستی سابق بە موفقیت بیشتر اقتصاد بازار آزاد ایمان آوردە و بە این شیوە روی آوردند، رژیم تهران نیز سعی مینماید بە این سیستم اقتصادی نزدیکتر شدە و بازارهای داخلی خود را تا سطح بازارهای بین‌المللی ارتقا بخشد و این کار را نیز با محدودکردن دست دولت در اقتصاد و صنایع و سپردن آنها بە بخش خصوصی و در این اواخر نیز با حذف یارانەها از سوخت و برق و کالاهای اساسی و توزیعشان با قیمت تمام شدە آغاز کردەاست. این کار از چند سال قبل در زمان دولت هاشمی رفسنجانی شروع شدە و دولت تلاش نمودە رفتە رفتە بە این هدف دست یابد. اما این روند در دورە احمدی نژاد و کابینە نظامیش مانند همە پروژەهای غلط و غیر کارشناسانە این دولت وارد مرحلەای عجیب و غیرعادی شدەاست. لایحە هدفمند کردن یارانەها نمود برجستە این واقعیت است. زیرا این دولتها و خصوصاً دولت احمدی نژاد در حالی تلاش میکنند کە یارانەها را حذف کردە و بازار و قیمتهای خود را بە سطح بین‌المللی برسانند کە کمترین پیش شرط آن یعنی رساندن سطح درآمد سرانە هر ایرانی را بە سطح لازم را میسر ننمودەاند.

دولت احمدی نژاد بە ظاهر میخواهد روندی را کە در بالا ذکر شد ادامە دهد و تقدیم این لایحە نیز در همین راستا میباشد. اما با دقت در اوضاع اقتصادی و سطح درآمد اکثریت مردم ایران کە نتیجە سیاستهای غلط اقتصادی رژیم و خصوصاً دولت احمدی نژاد است، مشخص میشود کە این لایحە از چندین جهت مورد تردید است. غیراز چندین اشتباە فنی و بی توجهی بە سرنوشت و زندگی فقرا و نیازمندان و اقشار کم درآمد، حسن نیت دولت احمدی نژاد و اهدافش در اصرار بر اجرای هرچە سریعتر این لایحە بە زیر سئوال میرود.

از همان ابتدا میبینیم کە این لایحە چندین مشکل حقوقی دارد و آنچە اکنون تحت عنوان لایحە بە مجلس تقدیم شدە و از سوی بە اصطلاح نمایندگان مردم ایران بە تصویب رسیدە است طبق آییننامە داخلی مجلس محل اشکال است، زیرا طبق این آییننامە لایحە تعریف خاص خود را دارد و این لایحە کە بە مجلس تقدیم شدە است موضوعات مهمی چون بالابردن قیمت سوخت، آب و برق و همچنین اصلاح قانون مالیات و اصلاح قانون کار و چند موضوع دیگر را در بر میگیرد کە هرکدام از این موضوعات طبق این آییننامە خود یک لایحە میباشند کە نیازمند مطالعە و بررسی کارشناسانە میباشند، اما نمایندگان دلسوز مردم! با بە زیر پا نهادن قوانین و آییننامەهای مجلس همە این موضوعات مهم را با یک رأی آری و برای رضایت و خشنودی احمدی نژاد و دولتش بە تصویب رساندند کە در واقع یادآور ارزش و احترام قانون از خانە ملت گرفتە تا قوە مجرییە و دستگاە قضایی در نظام ولایت فقیهی میباشد.

اگر از اشکالات حقوقی این لایحە صرف نظر کنیم کە خیلی بیش از این است، میبینیم کە عواقب اقتصادی آن کە بە ظاهر هدف اصلی دولت از این لایحە میباشد، دقیقاً عکس پیشبینی ها و نظرات کارشناسان و مشاوران احمدی نژاد است. بسیاری از کارشناسان و متخصصین اقتصادی در داخل و خارج کشور معتقدند کە حذف یک جا و ناگهانی این حجم از سوبسیدها و دادن مبالغ پول نقد بە مردم یا بە عبارتی ریختن این نقدینگی در بازار تنها موجب بالارفتن نرخ تورم و گرانی بیش از حد میشود. بە عبارتی دیگر میزان تورم و گرانی حاصل از آن در مقابل این مبلغ پولی کە بە مردم دادە میشود بسیار زیادتر بودە و در واقع این پول یک چهارم این گرانی را کە بە مردم تحمیل میشود جبران نمیکند. مشخص است کە آنکە بیشترین زیان را از این گرانی متحمل میشود قشر کم درآمد و فقرا و نیازمندان جامعە هستند و تورم و گرانی هیچ گونە فشار جدی بر ثروتمندان و متمولین وارد نمیکند و چە بسا در بسیاری موارد موجب بالا رفتن سود و درآمدشان نیز میشود.

با اجرای بندهای این لایحە و گران شدن نفت و گاز و بنزبن و برق و رسیدن قیمتشان بە سطح بازارهای خلیج فارس یا بە عبارتی قیمت فروششان در بازارهای بین‌المللی، بگور اتوماتیک قیمت همە کالاها و خدمات تا حد زیادی بالا میرود. طبق مطالعات و بررسیهای کارشناسان تورمی 60 درصدی ایجاد میشود کە سنگینی ناشی از گرانی آن بقدری زیاد است کە کمکهای نقدی دولت در برابر آن بسیار ناچیز است. در نتیجەی این وضعیت، فقرا فقیرتر شدە و میزان فقر در ایران بسیار بیشتر از آنچە هست میشود، و وابستە کردن مردم بە این کمکها تنها بە توسعە فرهنگ گداپروری منجر میشود. از سوی دیگر این فقر و تنگدستی و وضعیت نامساعد حاصل از آن موجب افزایش میزان جرم و فساد و سرقت در جامعە میگردد و همچنین طبقه متوسط جامعە را بە طبقه پایین نزدیکتر کردە و رفتە رفتە موجب تحلیل رفتن این طبقه میشود بطوریکە تنها دو طبقه دارا و ندار و آنهم با شکافی عمیق در بینشان باقی میماند کە در واقع نتیجەی بسیار ناگواری میباشد.

البتە در طول مدت مباحثات و مناقشات بر سر رد یا تصویب لایحە در مجلس این نگرانی برای مشاوران احمدی نژاد بوجود آمد کە ممکن است در این میان بخشی از حامیان و طرفداران احمدی نژاد در بین اقشار کم درآمد این سنگینی بار تورم را تاب نیاورند و بە صفوف مخالفان دولت بپیوندند، بە همین دلیل یکی از درخواستهای احمدی نژاد این بود کە درآمد حاصل از حذف یارانەها بە بودجە سالانە کشور واریز نشدە و در صندوقی ویژە ریختە شود و اختیار چگونگی مصرف و توزیع آن در دست دولت باشد. اما این درخواست در ابتدا مورد قبول واقع نشد و موجب نگرانی احمدی نژاد و مشاورانش گردید، لـذا روز 12 آبان محمود احمدی نژاد بدون اطلاع قبلی وارد مجلس شدە و بە شیوەای اهانت آمیز تهدید کرد کە لایحەای را کە چندین ماە هزینە و وقت صرف بررسیش شدە بود پس میگیرد. در نهایت پس از عمقتر شدن ظاهری اختلافات و سازش پشت پردە مجلس با تغییر ظاهری یکی از بندهای لایحە تسلیم ارادە دولت شدە و بر خلاف اصل تفکیک و استقلال قوا، دولت مجلس را ناچار بە عقب نشینی و تمکین نمودە و اختیار چگونگی مصرف و توزیع این درآمدها بە دولت واگـذار شد.

از سوی دیگر همانطور کە گفتە شد درآمد و عایدات این پروژە یعنی گران شدن برق و سوخت و برگشتی پول یارانەها بە دست دولت افتاد و این درآمد کلان کە حدود 20 هزار ملیارد تومان تخمین زدە میشود نصیب دولت گشتە و در نتیجە حجم دولت را بە مراتب بزرگتر مینماید کە خلاف اصل 44 میباشد کە کم شدن حجم دولت و سپردن کارها بە بخش خصوصی را توصیە میکند.

میبینیم کە دولت در حالی میخواهد با حذف یارانەها و واقعی کردن قیمتها ایران بە سوی بازار آزاد ببرد کە هیچکدام از شرایط و ملزومات اقتصاد بازار آزاد در اقتصاد مصیبت زدە ایران مهیا نگشتە و دولت این واقعیت را نادیدە می‌انگارد کە لازمست ابتدا منابع اصلی اقتصاد و درآمد و صنایع را از دست سپاە پاسداران و بنیادهای وابستە بە خامنەای و شرکای قدرت خارج کردە و سقف درآمد هر ایرانی را آنقدر بالاببرد کە توان خرید نفت و گاز و بنزین و برق را بە قیمت تمام شدە بازارهای خلیج فارس داشتە باشد و آنگاە اقدام بە حذف یارانەها نمودە و قدمهای نهایی را بە سوی بازار بردارد. در غیر اینصورت تا شاهرگ اقتصاد ایران در دست سپاە و خامنەای و بنیادهای وابستە بە آنها باشد و تا زمانیکە درآمد کارمندان و اقشار کم درآمد ایران بە ریال ایران باشد نمیتوانند نیازها و مایحتاج زندگی خود را بە دلار آمریکا تأمین کنند.

در اینجا این سئوال مطرح میشود کە علی‌الرغم همە این فریادها و هشدارهای دلسوزان و متخصصین کشور در داخل و خارج، آیا تیم اقتصادی احمدی نژاد و مشاوران سپاهیش آنقدر ناآگاە و بیسوادند کە ندانند پیامدهای این اجرای این لایحە برای مردم ایران و حتی خود دولت چە اندازە حساس و پرمخاطرە است؟!

با بررسی همە موارد ذکر شدە در بالا و چندین واقعیت مرتبط با این موضوع جواب این سئوال کە همانا مقصود اصلی این مقالە میباشد روشن و آشکار میگردد.

واقعیت اینست کە احمدی نژاد و مشاورانش همەاین فریادها و هشدارها را شنیدە و خوب میدانند کە این هشدارها برای چە و بە چە منظورند. اما مسألە اینست کە آنچە آنها آنرا منفعت و فایدە میدانند متفاوت است از آنچە کە دلسوزان مردم ایران می‌گویند و میخواهند. احمدی نژاد و کابینەاش با اجرای این لایحە چندین هدف سیاسی و امنیتی را دنبال میکنند کە نتایجش تنها بقای آنها و نظامشان است.

دولت احمدی نژاد در نتیجە دزدی و فساد بی سابقە عوامل و دست اندرکارانش و همچنین سیاستهای اقتصادی غلطش با کسری بودجە بی سابقەای روبرو گشتە کە اجرای این لایحە و درآمد 20 هزار ملیاردیش میتواند گوشەای از این کسر بودجە کمرشکن را برایش جبران کند. از سوی دیگر دولت احمدی نژاد و در واقع سپا پاسداران با اجرای این لایحە و پیامدهای اقتصادی ویرانگرش همە رقبایش را از میدان بەدر کردە و همە موانع قبضه قدرت و منابع درآمد و اقتصاد کشور را از پیش پای خود برمیدارد. آنچە از همە اینها برای دولت احمدی نژاد مهمتر است اینست کە در نتیجە اجرای این لایحە طبقه متوسط جامعە کە بە دلیل استقلال از دولت و کمکهایش همیشە قویترین پتانسیل برای تغییر قدرت بودەاست، آنقدر ضعیف میشود کە دیگر نتواند بە مانعی بر سر راە انحصارطلبیهای دولت و زورمداران نظام اسلامی بدل گردد. دولت در نظر دارد با در دست داشتن تمام اختیارات در دادن یا ندادن پول یارانەها بە هر کس کە میخواهد، مردم ایران را کە همیشە سمبل هنر و خودکفایی و اتکا بە خود بودە بە ملتی تنبل و وابستە بە دولت مبدل سازد و در واقع نظامی مانند حزب بحث صدام حسین بە راە بیندازد کە هرکس را کە وفادار و حلقە بە گوش حزب بحث بود بدون کار و لیاقت مشمول کمکهای مالی خود میکرد و هر کس را کە غیر از این بود از سرمایەهای مشروع مملکتش محروم میکرد، بدون آنکە بە سرنوشت صدام و صدامها فکر کردە باشند و اینکە این آیا در سایە این نظام و سیاست واپسگرایانە توانستەاند بە حیات خود ادامە دهند.

Facebook Comments
ارسال دیدگاه

نام شما


ایمیل شما


وب سایت شما

نظر شما